Loading

Sauna kelimesi Fince kökenlidir; ‘banyo‘ ve ‘banyo evi‘ anlamındadır. Saunanın kökeni 2000 yıldan beri bir hayat biçimi olduğu, Finlandiya‘ dan gelmektedir. Finlandiyalıların saunalarını anlatan ilk yazı 1112 yılında yazılmıştır. Bilinen ilk sauna yerde toprak setin içine kazılmıştı.

Tarihsel veriler saunanın diğer insanlar tarafından fark edilmesini şöyle açıklamaktadır; MÖ ilk yüzyılın sonlarında Finlandiyalılar Orta Avrupa ile ipek ticareti yapmaya başlamışlardır. Böylece Fin kültürü de açığa çıkmıştır. Sauna banyosu bir ter banyosudur. Bir ateş kaynağıyla ısıtılan taşlar ve küçük bir odanın bu taşlarla ısıtılması prensibine dayanır. Dünyanın başka yerlerinde de ter odaları görülmüştür. Amerika yerlilerinin Sweat Lodges denilen ter çadırları, Roma hamamları, Türk hamamları, Japon Furo ları, İsveç Bastu su, Rus Banja ve Meksikan Temescalları buna örnektir. İlk önce hangisinin ortaya çıktığı konusunda kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Kültürlere göre ufak farklılıklar içeren ter banyosu prensibi konusunda antropolojistler arasında görüş ayrılıkları vardır. Finlilere göre hepsinin kaynağı saunadır. Amerikan bilimadamlarına göre de ter banyosunun kaynağı Amerika'dır. Taş Çağı zamanlarında Amerikan yerlilerinin Bering Boğazı'nı geçerek Asya'daki yaşamı oluşturduğuna inanmaktadırlar. Daha sonra Asya'dan Avrupa'ya göç yaşanmış ve değişik ırklar oluşmuştur. Buna göre ter odaları kültürü de Amerika'dan yayılmıştır. Dediğim gibi bunun kesin bir kanıtı yoktur.

1500'lü yıllarda Klaus Magnus şöyle yazmıştır: Banyo kullanımı dünyanın hiçbir yerinde, Kuzey topraklarında olduğu kadar önemli olmamıştır. Kişisel ve halka açık banyolar iyi donanımlıdır. Önemli kişilerin banyolarında taze ve temiz sular bulunur, etrafı özenli bahçeler ve çiçeklerle bezenmiştir. Kasaba ve köylerde nüfusa orantılı halka açık banyolar vardır.

Yüzyıllardır düzenli kullanımı sonucu saunalar manevi bir kimlik kazanmışlar. Şu sözler bugün halen Finlandiyalılar tarafından bilinmektedir; Jokaisen on kayttaydyttava saunaa samalla tavalla kuin kirkossa. (Saunadaki kimse kendini kilisede gibi hisseder.). Bunun gibi başka özdeyişler de mevcuttur; Eğer sauna, liquor (hafif Fin birası) veya çam reçinesi işe yaramazsa, o hastalık sizi öldürebilir. Her türlü ağrının, acının, moralsizliğin, sıkıntının ihtiyacı olan şey saunadır, o yardımcı olmazsa hiçbir şey olmaz.

19. yüzyılda Avrupalı gezginler Fin kültürü olan saunayla oldukça ilgilenmişler ve yazılarında çokça bahsetmişlerdir. İlgiyi çeken saunanın kendisi değil, sosyal yaşama olan katkısıdır. Fransız yazar Paul B. Du Chaillu The Land of the Midnight Sun? isimli kitabında saunayla ilgili geniş bilgilerden sonra şundan bahseder; Banyo evi, binanın dışında kendi başına bir kulübedir, ateşe karşı bir güvenlik tedbiri olarak. Her Cumartesi akşamı Kuzey ülkelerindeki her birey aynı eylemi geleneksel olarak paylaşır; banyo. Yanlarında kaldığım ailenin komşusu bir akşam şöyle seslendi; Palulu, bugün bizimle banyo yapın. Palulu da; Tamam, olur, dedi. Bahsettiğim aile oldukça geniş bir aileydi ve birlikte banyo yaptık. Burada saunasız bir sosyal yaşam düşünülmüyor.

19. yüzyılın ortalarında tüm Avrupa'yı etkisi altına alan sosyalizm, saunayı Finlandiya'nın milli sembolü haline getirmiştir. Hızla yaygınlaşan sauna kültürüne 19. yüzyılın sonlarında Sanayi Devrimi yardımcı olmuştur. Metal dış yüzeyli sauna sobaları, sauna sayısının artışına cevap vermiş, saunanın her yerde yapılabilmesine olanak tanımıştır. Halka açık çok kişilik saunalar yüksek kapasiteli sobalar sayesinde hızla çoğalmıştır.

1930'larda ilk elektrikli sobanın yapılmasıyla sauna üretimi 3.evresine girmiştir. Birinci ve İkinci Dünya savaşlarıyla, sauna, dünyanın her yerinde tanınma fırsatı bulmuştur. Bunun en önemli sebebi tabii ki Fin askerlerin morallerini düzeltmek ve kendilerini evlerinde hissetmelerini sağlamak amacıyla ordunun cephelerde yaptığı savusaunalardır (büyük saunalar).

20.yüzyılda Finliler sauna ve sauna sobası ticareti yapmaya başlamışlardır. Günümüzde Finlandiya'da 300 den fazla sauna sobası firması yılda 10.000 nin üzerinde soba üretmektedir. Finlandiya'nın soba satmadığı sadece birkaç ülke vardır, komşuları Rusya bunlardan biridir.

Finlandiya İstatistik Enstitüsüne göre; 5,2 milyon nüfuslu Finlandiya'da 1,212 milyon sauna evlerde ve 800.000 sauna da işyerleri ve kurumsal alanlarda bulunmaktadır (2002 verileri). Kişi başına 0,42 sauna düşmektedir ki bu oran Finlandiya'daki taşıt sayısı/nüfus oranına çok yakındır.

Sauna Kültürü;

Finlandiya'yı ziyarete giden bir yabancı şu durum karşısında ne yapar;

Üstünüzdeki her şeyi çıkarmaya ve 100ºC sıcaklığında bir odaya davetlisiniz. Diğerleriyle birlikte oturup terliyorsunuz. Bir ara dışarı çıkıp (hala çıplaksınız) buz tutmuş gölde açılmış bir deliğe atlıyorsunuz ve kendinizi tazeliyorsunuz.

Cesur olun ve Evet deyin. Aksi takdirde önemli bir rahatlama fırsatını kaçırmış olursunuz. Mikko Norros, Financial Times

Finler için sauna, rutin temizlenme işinin daha ötesindedir. Ruhsal bir boyutu da vardır. Binlerce yıldır korudukları bu kültür, saunayı milli bir simge haline getirmiştir.

Saunanın sağlık üzerindeki etkileri genelde kişiye bağlıdır. Saunada kendini iyi hisseden herkes, güvenli bir şekilde bu ortamın tadını çıkarabilir. Ancak, düşük tansiyon hastaları ya da alkol, uyuşturucu gibi maddelerin etkisindeki kişiler sauna gibi bir ortamda çok dikkatli olmalıdır. Bu gibi durumlarda saunanın güçlü etkileri olabilmektedir.

•Terleme yolu ile vücuttaki gözenekleri açar, fazla yağ ve toksinleri dışarı atmayı sağlar.

•Cildi ölü hücrelerden arındırarak, son derece pürüzsüz ve canlı bir görünüme ulaşmasını sağlar.

•Dolaşım sistemini düzenleyerek, oksijenin hücrelere daha yoğun gitmesini sağlar.

•Bağışıklık sistemini güçlendirir ve dış etkenlere karşı vucüdu dirençli hale getirir.

•Adele ağrılarına neden olan laktik asitidin dışarı atılmasını sağlar.

•Günün stresini ve yorgunluğunu atmayı sağlar.

•Soğuk kış günlerinde grip, soğuk algınlığı, halsizlik gibi hastalıklardan kurtulamaya yardımcı olur.

• Saunaya girmeden önce sıvı ihtiyacınızı karşılayınız.

• Saunaya girmeden önce duş alıp kurulanınız.

• Saunaya girerken üzerinize sadece havlu almanız yeterli olacaktır.

• Sauna 15 dakikalık seanslar halinde kullanılabilir.

• Sauna bitiminde soğuk duşa yada şok havuzuna girilir.

• Saunadan çıktıktan sonra soğuk içeceklerle sıvı ihtiyacınızı karşılayın. (anlatılanlar bir defada 2-3 kez tekrarlanabilir)

• Finlandiya''da Sauna sosyal yaşantının önemli bir parçasıdır. Aile toplantıları, hatta iş görüşmeleri bile saunada yapılabilmektedir. Bir anlaşmaya varılana kadar saunayı terk etmek yasaktır.

• Finlandiya''da her 3 kişi için birden fazla sauna vardır. Buna göre saunaların sayısı arabalardan fazladır.

• Finlandiyalı insanlar saunada kilisede davrandıkları gibi davranırlar. Bu onlar için oldukça ruhani bir deneyimdir.

• Çoğu Finlandiyalının 2 saunası vardır, biri evleri diğeri de göl kenarındaki yazlıkları içindir.

• 20 dakikalık bir Sauna seansı vücuttan yaklaşık 1 lt. su atılmasına sebep olur.

• Bir çok Rus ‘Bania'' denen sıcaklığın 150 C olduğu çok sıcak saunadan hoşlanır. Saunada kulak ve ağızlarını yüksek sıcaklıktan korumak için yünden bir şapka kullanırlar.

• Saunadaki yüksek sıcaklık rahattır, çünkü içerdeki nem çok düşüktür.

• Saunalar Sudi Arabistan gibi sıcak iklimlerde de kullanılır. Böyle bir yerde sauna kullanıldığı zaman dışardaki hava daha serin gelmekte ve sauna kullananlar daha az terlemektedir..

• Kışın Finliler saunadan sonra donmuş bir göle ya da karın üzerine atlamak gibi bir adeti vardır.

• Her yıl Finlandiya''da Saunada en uzun kimin kalacağı ile ilgili yarışmalar düzenlenir (sağlıklı bir yarışma değil).

• Eskiden Finlandiya''da evden önce saunalar, sonra misafir odası, ardından da ahır yapılırmış.

Sauna imalatı için doğru adrestesiniz...Evinize, işyerinize ya da otelinize sauna yaptıracaksanız doğru yerdesiniz. Yılların getirdiği deneyim ve kurumsal yapımızla amacımız, size doğru yöntemlerle kaliteli bir sauna imal etmektir.

Sauna seçilen ağaçtan imal edilmiş lambriler ile kaplanır. Saunanızda görsel sadelik ve sağlam yapı için lambriler tek parçadır. Sauna yapımında kullanılan lambriler ısı değişimlerine dayanıklı olması için fırınlanmıştır. Tavan ve duvar lambrilerinin birleşim yerleri kullanılan ağaç cinsine göre köşe çıtaları ile gizlenir. Lambriler gizli çivi ile monte edilir. Özel bir talep yok ise sauna tavan yüksekliği 210-240 cm arasında projelendirilir.

Sauna kullanımında en önemli konulardan biri hijyendir. Hijyenik bir sauna için portatif yer ızgarasının altındaki seramik, mermer vb. zeminin dezenfektanlı su ile haftada en az bir defa silinmesi gerekir. Saunanın ahşapları da, kullanım yoğunluğuna göre en az haftada bir defa bakteri, virüs ve mantarlara karşı özel spreylerle dezenfekte edilmelidir. Sauna kullanılmadan önce (özellikle umuma açık işletme saunalarında) mutlaka duş alınmalıdır. Saunaya ayakkabı veya terlik ile girilmemelidir. Sauna ahşaplarının üzerine kesinlikle cila, vernik, boya gibi kimyasal malzemeler sürülmemeli, ham hali ile muhafaza edilmelidirler. Aksi taktirde yangın riski ile karşı karşıya kalınmış olunur. 

Saunada ideal sıcaklık kullanıcının isteğine bağlı olarak 80°C ile 100°C arasında, nem oranı ise %5 - %15 oranında olmalıdır. Sıcaklık özel sauna termometresi, nem ise özel sauna higrometresi ile ölçülür. Düşük nem oranı, çok kuru ve sert bir atmosfer yaratarak nefes alma zorluğuna va ağız kuruluğuna, yüksek nem oranı ise böylesine yüksek sıcaklıklarda tahammül edilmesi çok zor bir atmosfer yaratır.

Sauna kullanım sıcaklıgı maksimum 85 derecedir.

Saunaya girmeden önce giysiler, gözlük, kontak lens, mücevherat ve saat gibi esyalar çıkartılmalıdır. (Bunlar kisiyi yüksek ısıda rahatsız edecegi gibi, zarar da görebilirler)

Saunaya girmeden önce dus alınmalı, çıplak vücut ile sadece havlu alınarak girilmelidir.

Saunaya ayakkabı veya terlikle girilemez.

Mevcut ısıya göre oturma veya yatma ranzalarından birine yerleşilmelidir, üst ranzalar daha sıcak olacaktır.

5 ila 15 dakika kadar sonra terleme başlandığında saunadan çıkılması gerekmektedir. Dikkat! Saunada 5 dakikadan az kalmanın bir faydası olmayacağı gibi 20 dakikadan fazla kalmak da tehlikeli olabilir!

Sauna kullanımının ardından, duş alınarak serinlemeli, 10 ile 20 dakika kadar uzanarak vücut ısısının düşmesi sağlanmalıdır.

Sauna, ardı ardına kullanılmak istenirse; ikinci seansta, ahşap kovadaki sudan az miktarda kepçe ile alınıp, kızgın soba taslarına dökerek saunadaki nem arttırılır.

Sauna kullanımı ardından 20 dakika kadar istirahat edilir. Önce sıcak su ile daha sonra da soğuk su ile (cilt gözenekleri kapatmak amacı ile) duş alınmalı ve vücut tamamen soğuduktan sonra giyinilmelidir.

Sauna kullanım öncesinde, vücudun tuz ve su kaybını gidermek için bol sıvı alınmalı, hafif ve tuzlu gıdalar tüketilmelidir.

Saunanın etkili bir ısı izolasyonuna sahip olabilmesi için karkas konstrüksiyon aşamasında sauna tavanı, duvarları ve kapısı en az 5 cm kalınlığında alüminyum folyolu cam yünü ile izole edilmelidir. Sauna kapısının cam olması durumunda veya saunada cam pencereler / duvarlar olması halinde bu imalatların mutlaka temperli – sekurit cam kullanılarak yapılması şarttır. İyi bir izolasyon ile ısı kayıpları engellendiğinden işletme maliyeti de düşmüş olur.

Sauna içerisindeki (sauna dışındaki kontrol paneli ile sauna içerisindeki ısıtıcı ve aydınlatma armatürleri arasındaki) tüm elektrik tesisatı, eksiz ve kesiti ısıtıcı gücüne uygun seçilmiş silikonlu yanmaz kablolar kullanılarak yapılmalıdır. Çok küçük ev saunaları hariç sauna ısıtıcısın çalışabilmesi için 330 V trifaze elektrik gerekmektedir. Kablolama tesisatı hiçbir suretle sauna kabini içerisinden geçirilmemeli, karkas konstrüksiyon aşamasında ısı izolasyonunun arkasında kalacak şekilde teşkil edilmelidir.

Havalandırma; Sauna içerisinde devamlı ve cereyansız olarak sağlanan doğru bir hava sirkülasyonu ideal bir sauna ortamı için vazgeçilmezdir. Bu sayede ortamdaki oksijen miktarının yeterli düzeyde kalması sağlanmış olur. Saunanın içerisinde iki adet havalandırma menfezine ihtiyaç vardır. Birincisi sauna ısıtıcısının hemen altında, diğeri ise bunun diyagonal olarak karşısında, duvarda veya tavanda olabilir. Böylelikle temiz hava, ısıtıcının altında bulunan giriş menfezinden çekilir, ısıtıcının içerisinde volkanik taşların arasından geçerek yukarı doğru yükselir ve sauna içerisine yayılır. Kullanılmış hava ise saunanın üst kotuna yakın diğer menfezden dışarı atılır. Havalandırma sisteminin verimliliğini kolaylıkla test etmek mümkündür. Soba taşlarına dökülen suyun (buhar şoku) hemen ardından sauna içerisinde artan nem oranının kısa bir süre dengelenmesi sauna içerisinde iyi bir hava sirkülasyonu olduğunun ispatıdır.

Sauna kapısının kasası ahşaptan imal edilir. Kapı kanadı ise masif ahşap (üzerinde cam pencere bulunan) veya komple cam olabilir. Sauna kapısı mutlaka dışarıya doğru açılmalı, menteşeleri zamanla sarkmayacak, roller kilidi gevşemeyecek kalitede olmalıdır. Ahşap kapıların iskeletinin imalatı sırasında kapının içerisinde en az 5 cm kalınlığında alüminyum folyolu cam yünü ile ısı izolasyonu yapılmalıdır. Sauna kapısının iç ve dış yüzeyi sauna içerisinde kullanılan duvar ve tavan lambrileri ile kaplanması tavsiye edilir. Üzerinde bulunan cam mutlaka temperli-sekurit olmalıdır. Sauna kapısının tamamen cam olması durumunda veya saunada kapı haricinde de cam pencere / duvarlar olduğunda yine bu tüm bu cam imalatların temperli-sekurit olması şarttır. Sauna kapısında anahtarlı kilit kullanılmaz, roller tipi ya da mıknatıslı kapatma sistemi kullanılır. Kapı kolunun sauna içerisinde kalan kısmı ahşap olmalıdır.